Nowy start kultury z badaniem naukowym


Canaletto: Die Trümmer der ehemaligen Kreuzkirche zu Dresden (1765)

W ciągu dwóch lat pandemii wydarzenia kulturalne zostały przerwane, ale z drugiej strony wielu artystów mieli okazję podczas przymusowej przerwy zastanowić się, być może zmienić orientację lub odkryć siebie w tym czasie niepokoju. Aby pomóc artystom, rząd federalny zaopatrzył się w pakiet „Neustart Kultur”, dający wielu instytucjom i artystom możliwość realizacji ich pomysłów, owoców okresu refleksji, a być może także przełomu w „postpandemii”- czas, tryb życia artystycznego może bardziej cyfrowy, bardziej ekologiczny lub bardziej ekonomiczny.


W ciągu pięciu lat, kiedy byłam prezes Ars Augusta e.V., dałam się kierować sygnałami czasu i powoli odkrywałam w sobie nowe talenty. Zaczynałam jako sopran, teraz, kiedy kończę 50 lat, rozważam reorientację w obszarach, w których jestem pewna, że również mam talent. Kierowałam już artystycznie skomplikowanymi projektami. Badania nad muzyką i kontekstem historycznym zawsze mnie interesowały. Teraz chciałabym jeszcze bardziej pogłębić i połączyć te zadania: badania i promocję młodych talentów. Tak więc w Görlitz znajduję misję, która mnie satysfakcjonuje.


Od pierwszej chwili dostrzegłam w regionie dwa elementy, które mają ogromny potencjał. Z jednej strony było to bogate dziedzictwo kulturowe regionu, az drugiej siła tego dziedzictwa kulturowego w wywieraniu efektu pokojowego ponad granicami i czasami.

Tradycja zarejestrowanych stowarzyszeń, która jest tak powszechna w Niemczech, a także ma wysoki status w Görlitz, pozwala osiągnąć wiele dobrego poprzez dobrowolne zaangażowanie. Bardzo mi to odpowiada, ponieważ praca w dobrej sprawie zawsze była dla mnie ważniejsza niż osobisty zysk. Moja osobista kariera nigdy nie była tak ważna, jak służenie mocy muzyki i czynienie dobra dla mojego środowiska i czasu, bez względu na to, gdzie mieszkam. Nasz region i w ogóle Europa potrzebuje takich duchowych pracowników, ponownie dzisiaj!


Nasz region nie był tylko obszarem kulturowym, w którym pracowali wielcy artyści, ale także sceną ważnych wydarzeń historycznych: wojny trzydziestoletniej, wojen napoleońskich, wpływów Wettynów jako królów Polski, reformacji, kontro-Reformacja itp.

Ile wojny i ile ducha! Cóż za tęsknota za pokojem i ile mądrości w muzyce i literaturze regionu. Klasyka nadłabskiej Florencji, wspaniały związek Drezna z Warszawą, ale także dziedzictwo kulturowe protestantyzmu. Czeski, Saski, Polski i Pruski: Podróż odkrywania historii regionu trwa nawet po Koronie i ja również odkrywam we mnie badacza.


Jednak pragnienie założenia akademii teatralno-muzycznej, w której artyści będą mogli powrócić do klasycznych korzeni teatru i opery, pozostaje żywe w mojej pamięci. Dlatego łączę te badania z organizacją projektów akademickich dla młodych muzyków. Wydaje mi się, że to wspaniała nowa droga.

Staram się też nawiązać europejską współpracę z innymi instytucjami, jak choćby muzeum w Łazienkach w Warszawie, gdzie do dziś znajduje się bardzo dobrze zachowany teatr barokowy. August Poniatowski, który to zbudował, był dla mnie fascynującym władcą, który (podobnie jak August III) zostaje niedoceniany. Światły król, który napisał pierwszą europejską konstytucję, promował sztukę, kochał teatr, życzył europejskiego pokoju.


Johann Christoph Richter

W poszukiwaniu zapomnianego materiału z kolekcji Augusta III. Bardzo chciałam odkryć opery, które Johann Adolf Hasse napisał dla Hubertusburga i Warszawy: jak „Il re pastore”. Podczas tych poszukiwań natknąłam się na kompozytora w Dreźnie, który zadał mi wiele pytań. Johann Christoph Richter (Drezno 1700-1785). Niewiele o nim wiadomo. Niektóre z jego sonat i symfonii oraz dwie opery znajdują się w Królewskiej Prywatnej Kolekcji Muzycznej w SLUB. Jego opera "Il re pastore", datowana w archiwach na 1751 r., może być pierwszą oprawą libretta "Il Re Pastore" Metastasia. Ale prawdopodobnie powstała później i równolegle z "Il re pastore" Hassego, wystawioną w Hubertusburgu w 1755 i ponownie w Warszawie w 1762. Podczas gdy Hasse grał operę w Warszawie, opera prawdopodobnie ukazała się w języku niemieckim w Dreźnie. Moritz Fürstenau w swojej książce „O historii muzyki i teatru na dworze drezdeńskim” (Drezno, 1862) wspomina rok 1762 jako czas wystawienia opery Richtera.

Ale jak to możliwe? ok. 1760 Drezno zostało doszczętnie zniszczone przez Fryderyka Wielkiego, po czym rozpoczęto odbudowę. Czy Richter napisał operę w tym zrujnowanym mieście? Dla kogo?

Dlaczego nie użył włoskiego libretta, jak to było wówczas w zwyczaju? Sięgnął po niemieckie tłumaczenie libretta opery Hassego i na podstawie tego niemieckiego tekstu napisał operę – gdy August III i jego dwór przebywali w Warszawie a w Dreźnie, nie było nic poza żołnierzami pruskimi.


Pisanie opery po niemiecku nie jest tak naturalne, jak się wydaje. W projekcie Opitz-Schütz poruszyliśmy temat opery niemieckojęzycznej. Właśnie tutaj, w Saksonii, Heinrich Schütz napisał pierwszą niemiecką operę „Dafne” (1627). W tym celu Martin Opitz przetłumaczył libretto Rinunciniego na jedną z pierwszych oper Periego „Dafne”.

Ale opera należy do kultury katolickiej i była wystawiana głównie w języku włoskim. Niemniej jednak w krajach niemieckojęzycznych (głównie protestanckich) byli pierwsi kompozytorzy, którzy odważyli się pisać nie tylko kantaty i msze, ale także opery w języku niemieckim. Już w 1690 roku opery Keisera, Mathessona czy Händla i Telemanna pojawiły się w repertuarze hamburskiego Theater am Gänsemarkt w języku niemieckim. Ale na dworze katolickiego króla Polski w Dreźnie, którego opera została otwarta w 1719 r. wraz z „Giove in Argo” Lottiego, opery były przeważnie w języku włoskim. Dlatego protestancki Johann Richter wykonał w czasach Augusta III. brak znaczącej kariery kompozytora operowego?

Wszystkie te pytania są ekscytujące i prawdopodobnie rzuciłyby również światło na historyczne aspekty tamtych czasów. Czy istniały wówczas różnice między protestantami (większość) a katolikami (mniejszość, ale także religia królewska) w Dreźnie, jak niemieccy muzycy czuli się wobec króla Augusta III i jego dworu?

W każdym razie Richter był przede wszystkim organistą dworskim. A także jeden z muzyków grających na instrumencie Pantaleon w Dreźnie. Czy napisał inne utwory lub kantaty? Gdzie znajdują się jego dzieła organowe?


I na koniec najbardziej ekscytujące pytanie: jak brzmi jego muzyka? Do tej pory nic nie zostało odtworzone (jak pokazuje wyszukiwanie w Internecie). Byłoby zatem interesujące, gdyby ta muzyka zagrana po raz pierwszy w tym naszym jubileuszowym roku z pomocą Academia Ars Augusta i Lausitzer Barockensemble.

Najpierw jednak trzeba tę muzykę z rękopisu przenieść do nowoczesnej notacji. Już zacząłam pisać to na MuseScore. Tak właśnie robię z jego drugą operą „il Natal di Giove”, napisaną w 1764 roku na urodziny wdowy Marii Antonii, również na podstawie libretta Metastasia. Ponieważ Maria Antonia z Bawarii była katoliczką, nie ulega wątpliwości, że Richter pisze po włosku. Napisałam też arię z tej opery, ostatnią arię z tą, w której śpiewak życzy Antonii, aby Bóg ją chronił. Melodia jest szlachetna z pewną melancholią, być może dobitną dla wdowy po stracie jej męża, elektora Fryderyka Christiana, rok wcześniej w zdewastowanej Saksonii. Ciekawy w utworze jest również recytatyw z orkiestrą, który jest już nowym elementem w muzyce tamtych czasów. Chcielibyśmy zagrać arię z zespołem Lausitzer Barockensemble 8 lipca podczas naszego jubileuszowego koncertu w pałacu Königshain.


Jestem pewna, że przygoda z tymi poszukiwaniami, czy chodzi o dużo czy mało informacji o kompozytorze i jego czasie w Dreźnie, z pewnością ożywi jego muzykę. A nawet bardzo szybko: po lipcowym koncercie, również we wrześniu w ramach warsztatów w zamku Königshain w ramach projektu w programie „Muzyka w obszarach wiejskich” Niemieckiej Rady Muzycznej.

Chcielibyśmy podziękować rządowi federalnemu za to wsparcie i życzyć wszystkim artystom dobrego startu (Neustart)!


Projekty:

"Sachsens Opernschätze entdecken" Projekt badawczy „Odkrywanie skarbów opery Saksonii” dotyczący Johanna Christopha Richtera. Ufundowany przez Fundusz Sztuk Performatywnych (Fond Darstellende Künste) ze środków Komisarza Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów w ramach NEUSTART KULTUR. Okres: maj-wrzesień 2022.


„Sachsens Barock! gemeinsam erleben“ „Saksoński barok! razem doświadczamy” (program „Landmusik”) ufundowany przez Komisarza Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów na podstawie uchwały niemieckiego Bundestagu. Okres: maj-wrzesień 2022.




1 wyświetlenie0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie